بازار خودرو ایران!؟
اصلاً اسمش بازار نیست، یه صحنهنمایشه که نقش اولشو چند تا شرکت خاص بازی میکنن.
همه چیز دست خودشونه: تولید، واردات، قیمتگذاری، توزیع… حتی تعیین اینکه کی ماشین بخره و کی فقط حسرت بکشه!
همین شرکتها دلار یارانهای میگیرن، با نرخ پایینتر از بازار، به بهانهی حمایت از تولید داخل یا واردات قطعه.
ولی ماشین رو با قیمت دلاریِ آزاد، بعضاً چند برابر قیمت جهانی، میفروشن به مردم. البته اگه اصلاً بفروشن!
چون واقعیت اینه که از هر ده تا ماشین، یکی هم به مردم عادی نمیرسه.
برای ثبتنام باید یا پارتی داشته باشی، یا پول بدی زیرمیزی، یا شانس بُردن لاتاری از شانس گرفتن ماشین بیشتر باشه!
ماشینهای باکیفیتترشون؟ اونها که اصلاً از درِ قرعهکشی رد نمیشن؛ مستقیم میرن تو سبد نمایندگیها یا تو بازار آزاد با قیمت نجومی پیدا میشن، طوری که انگار با شمش طلا ساختنشون!
و جالبتر اینه که خود همین شرکتها با بازی با میزان عرضه، قیمت بازار آزاد رو بالا و پایین میکنن.
یعنی با یه کم کردن سادهی عرضه، بازار رو تشنه میکنن، بعد با قیمت بالاتر میفروشن، تازه با ژست اینکه "ما نقشی نداریم، این بازار تعیین کرده!"
اما وقتی حرف از واردات میشه تا رقابت ایجاد شه، کیفیت بیاد بالا و قیمت بیاد پایین، فوری ژست ملیگرایی میگیرن:
"باید از تولید داخلی حمایت کنیم!"
"تحریم هستیم!"
"واردات ارز از کشور خارج میکنه!"
اما به محض اینکه بحث عرضهی عادلانه و قیمتگذاری منصفانه پیش میاد، یهو اقتصاد آزاد یادشون میافته:
"بازار باید خودش تنظیم بشه!"
"دولت نباید تو قیمت دخالت کنه!"
یعنی یه جایی برای حمایت، میشن مدافع تولید ملی؛ یه جای دیگه که پای سودشونه، میشن مدافع اقتصاد لیبرال!
و نتیجهش چیه؟
مردمی که یا باید ماشین بیکیفیت رو چند برابر بخرن، یا بمونن پشت صف قرعهکشی و التماس.
بازاری که نه رقابت داره، نه شفافیت، نه انصاف.
فقط یه چیز توش آزاد و رهاست: دلالی و رانت!
